دیابت و فشارخون:
 
دیابت شایع ترین بیماری متابولیک با شیوعی رو به افزایش، ازدیاد 122 درصدی جمعیت مبتلایان تا سال 2025و ایجاد هزینه های مستقیم و غیر مستقیم پدید آورنده عوارضی چون بیماریهای ایسکمیک قلبی، هیپرتانسیون، انواع نارسایی های قلبی، رتینوپاتی، نوروپاتی، نفروپاتی، کاتاراکت و غیره مسئول 4 میلیون مرگ در سال و 9 درصد کل مرگهای جهان است.
برنامه پیشگیری و کنترل دیابت نوع دو با اهداف کاهش و بروز شیوع دیابت نوع دو درافراد پره دیابتی، پیشگیری، کاهش و تاخیر در بروز عوارض کوتاه مدت و درازمدت دیابت، همچنین کاهش یا تاخیر در بروز معلولیت، ناتوانی ها، مرگ ناشی از عوارض دیابت و کاهش سال های از دست رفته افراد مبتلا به دیابت در نظام شبکه ادغام گردیده است.
 
روش اجرا:
گروه هدف برنامه غربالگری دیابت و فشارخون بالا، جمعیت مردان و زنان بالای 30 سال مناطق روستایی استان کرمانشاه است که با روش غربالگری همگانی انجام گردیده است. غربالگری و شناسایی افراد در معرض خطر ابتلا به دیابت و فشارخون بالا ( هر سه سال یکبار) توسط بهورز و با همکاری پزشکان، کاردان های مستقر در مراکز بهداشتی درمانی روستایی و همچنین پرسنل آزمایشگاهی مراکز یاد شده به شرح ذیل و با بهره گیری از فرم های شماره 1 ( که حاوی سوالاتی در رابطه با مشخصات دموگرافیک، بیماریابی ابتلا به فشارخون بالا، عوامل خطر ساز ابتلا به دیابت، بیماریابی دیابت و عوارض آن است) و فرم شماره 2 (فرم گزارش پایان دوره غربالگری) صورت گرفته است.
الف) ابتدا بهورز اسامی تمام زنان و مردان بالای 30 سال و زنان باردار کمتر از 30 سال را از پرونده خانوار استخراج کرده و در فرم شماره 1 ثبت کرده سپس بهورز از آنان دعوت بعمل آورده و فرم شماره 1 را تکمیل می نماید.
ب) در صورتی که هر کدام از افراد مندرج در فرم شماره 1، یکی از علایم زیر را دارا باشند در معرض خطر تلقی می شوند:
- اضافه وزن و یا چاقی ( طبق نوموگرام)
- سابقه ابتلا در یکی از افراد خانواده ( پدر، مادر، برادر یا خواهر)
- فشارخون 140/90 mmHg یا بیشتر
- سابقه دو بار یا بیشتر سقط خودبخودی، مرده زایی و سابقه زایمان نوزاد با وزن 4 کیلوگرم یا بیشتر
- سابقه دیابت حاملگی در یکی از حاملگی های قبلی
- زنان باردار ( در هر گروه سنی)
تذکر:
1- در صورتی که خانم بارداری دارای هر یک از علائم خطر باشد (سابقه دیابت خانوادگی، فشارخون بالا، سابقه دو بار یا بیشتر سقط خودبخودی، مرده زایی و سابقه زایمان نوزاد با وزن 4 کیلوگرم یا بیشتر، سابقه دیابت حاملگی در یکی از حاملگی های قبلی) در اولین مراجعه بدون توجه به سن حاملگی در معرض خطر محسوب می شود.
2- خانم بارداری که هیچ یک از علایم فوق را نداشته باشد، از ماه پنجم حاملگی (هفته 24 تا 28بارداری) در معرض خطر است.
 
ج) در صورتی که فرد غربالگری شده بر اساس شرایط بند ب در معرض خطر محسوب شود، حداکثر تا 15 روز بعد از تکمیل فرم باید ارجاع غیر فوری شوند. پس از ارجاع، بهورز با توجه به اظهار نظر پزشک و نتیجه آزمایش قند خون بیمار، نتیجه بیماریابی را در فرم شماره 1 از نظر دیابت ( سالم، پره دیابتیک، بیمار) و فشارخون(سالم، بیمار قبلی، بیمار جدید) ثبت می کند.
 
د) افرادی که قند خون ناشتا در آنها100-125 میلی گرم در دسی لیتر است، و یا در آزمایش تحمل گلوگز، قند آنها 140-199 میلی گرم در دسی لیتر است، پره دیابتیک نام دارند. افرادی که دو نوبت قند خون پلاسمای خون وریدی ناشتا مساوی یا بیشتر از 126 میلی گرم در دسی لیتر یا یک نوبت قند پلاسمای وریدی 2 ساعت پس از نوشیدن محلول گلوکز مساوی یا بیشتر از 200 میلی گرم در دسی لیتر دارند، دیابتیک خوانده می شوند.
 
شاخص های برنامه غربالگری دیابت و فشارخون بالا درجمعیت بالای 30 سال روستایی شهرستان اسلام آبادغرب:
ردیف
شاخص
دوره اول غربالگری
1384
دوره دوم غربالگری
1387
فراوانی (تعداد)
درصد
فراوانی (تعداد)
درصد
1
جمعیت بالای 30 سال
652/208
 
054/224
 
2
پوشش غربالگری
980/191
92
388/213
95
3
افراد در معرض خطر شناسایی شده
047/58
2/30
765/65
31
4
افراد آزمایش شده
835/47
82
900/60
93
5
شیوع پره دیابتیک
1209
2
033/4
6
6
شیوع دیابت
3288
71/1
4791
2
7
افراد مبتلا به دیابت شناسایی شده
1638
82/2
496/1
27/2
8
جمعیت زنان باردار
6193
 
518/6
 
9
پوشش غربالگری زنان باردار
4159
15/67
164/5
79
10
شیوع دیابت بارداری
19
45/0
51
1
11
شیوع فشارخون بالا
 
 
270/17
09/8
 

سرطان:
 
سرطان یا Cancer عنوانی است که به انواع مختلفی از بیماریها اطلاق میشود که حاصل رشد و تکثیر بی رویه و بی برنامه سلولهای بدن می باشدآنچه در همه این بیماریها مشترک است نقص در مکانیسم های تنظیم کننده رشد طبیعی ,تکثیر و مرگ سلول است.
سلولهای سرطانی دارای قابلیت تهاجم به بافتهای مجاور و درنهایت گسترش به مناطق دیگر بدن را دارند . سرطان تحت تأثیر عوامل مختلف محیطی و ژنتیکی ایجاد شده و با علائم و شکایت های جسمی متعدد همراه است رشد لجام گسیخته سلولهای سرطانی نه تنها در محل اولیه با مکانیسم تخریب و تهاجم و اشغال فضای موجود سبب بروز علائم می گردند بلکه با پیشرفت از طریق خون و دستگاه لنفاوی و درگیری سایر ارگان ها (متاستاز) سبب بروز علائم و نشانه های خاص در ارگان درگیر نیز می شود .
بیماری به طور عمده در اثر تماس افراد با ماده سرطان زا بر اثر استنشاق ,خوردن،آشامیدن و مواجهه در محل کار و محیط ایجاد می شود . شیوه زندگی وعادات فردی مانند استعمال دخانیات ، در معرض نور خورشید قرار گرفتن به مدت طولانی ،تغذیه نامناسب و عدم تحرک به نسبت عوامل ژنتیکی و ارثی نقشهای بیشتری در اتیولوژی سرطان دارند . دغدغه ای که امروز سرطان را به عنوان یک معضل بهداشتی در سطح جهان مطرح می کند و مبارزه با آن را جزو اولویت های بهداشتی درمانی قرار می دهد رشد رو به افزایش تعداد مبتلایان به این بیماری در سطح جهانی به ویژه در کشور ما می باشد .
در حال حاضر تقریباً 20 میلیون نفر در دنیا با سرطان زندگی می کنند در سال 2020 این رقم احتمالاً به بالای 30 میلیون نفر می رسد.اثرات سرطان بسیار بیشتر از تنها تخمین تعداد بیماران است .تشخیص اولیه سرطان هنوز برای بسیاری از بیماران یک واقعه کشنده تلقی می شود .بیش از یک سوم بیماران حالتهای اضطراب و افسردگی را تجربه می کنند . سرطان به میزان یکسانی برای خانواده فرد نیز حالت استرس زا خواهدداشت و بطور عمیقی برموقعیتهای اقتصادی و عملکرد روزانه خانواده بیمار تأثیر می گذارد.
این در حالی است که حدود یک سوم موارد از 10 میلیون مورد جدید سالیانه سرطان ،قابل پیشگیری و یک سوم موارد نیز با توجه به قابلیت های تشخیص زودرس و مناسب قابل درمان هستند . مابقی مبتلایان می توانند خدمات حمایتی و تسکینی را به نحوی دریات دارند که از تألمات آنها کاسته شده و حیات را با آرامش بدرود گویند.
آنچه امروزه اجرای روش های مناسب پیشگیری و درمان بیماریهای سرطانی را الزامی می سازد تغییر جایگاه بیماریهاست . به طوری که انواع بیماریهای واگیر که روزگاری اولین علل مرگ و میر به حساب می آمدند امروزه به طور نسبی تحت کنترل در آمده اند . در حالی که بر اساس آخرین بررسی های آماری و اپیدمیولوژیک در ایران بعد از بیماریهای قلبی و عروقی و حوادث ،سرطانها سومین عامل مرگ ومیر به حساب می آیند در چنین شرایطی برنامه ریزی کنترل سرطانها که زیر بنای آن پیشگیری اولیه ،غربالگری ،درمان و خدمات تسکینی ،نظام جمع آوری ،ثبت ،بررسی و تحلیل اطلاعات موارد جدید سرطانی می باشد یک ضرورت سیاست بهداشتی کشور است.